Λειτουργία Θεσμών και Αξιοκρατία

Λειτουργία Θεσμών και Αξιοκρατία

Θέσεις για τη Λειτουργία των θεσμών – αξιοκρατία

Δημοσιογραφική διάσκεψη του προέδρου του Δημοκρατικού Συναγερμού
Νίκου Αναστασιάδη στη Λεμεσό, 5 Μαΐου 2011

Κυρίες και κύριοι,

Φίλες και φίλοι,

Η δημοκρατία σε όλη την Ευρώπη διέρχεται μια πολύ σοβαρή κρίση. Συμπτώματα που προϋπήρχαν των πρόσφατων δυσμενών οικονομικών δεδομένων, όπως η διαφθορά, η διαπλοκή, η δυσπιστία, η αποστασιοποίηση και απαξίωση του πολιτικού συστήματος από τους πολίτες, είναι σήμερα πιο έντονα και οπωσδήποτε πιο ορατά.
Η παγκοσμιοποίηση της αγοράς και η οικονομική κρίση βρήκαν την Ευρώπη απροετοίμαστη, χωρίς θεσμούς, επαρκές εποπτικό πλαίσιο και κανόνες ικανούς να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες προκλήσεις και δυσκολίες.

Οι πολίτες σε όλη την Ευρώπη αισθάνονται περισσότερο από ποτέ ότι κάποιοι είναι υπεράνω του νόμου. Υπεράνω οποιουδήποτε ελέγχου. Δυστυχώς, σΆ αυτούς τους προνομιούχους του συστήματος, κατατάσσουν με ένα τρόπο ισοπεδωτικό σχεδόν το σύνολο των πολιτικών και των πολιτικών δυνάμεων.

Οι πολίτες δεν θεωρούν το υφιστάμενο θεσμικό δημοκρατικό πλαίσιο ικανό να δώσει λύσεις στα μεγάλα σύγχρονα προβλήματα. Δεν θεωρούν ότι το πολιτικό σύστημα τους ακούει, τους εκφράζει, τους εκπροσωπεί.

Και η δυσπιστία καταλήγει σε έλλειψη εμπιστοσύνης και σε αδιαφορία για τα πολιτικά δρώμενα. Σε πάρα πολλές χώρες της Ευρώπης τα ποσοστά αποχής από τις εκλογές έχουν φθάσει σε πρωτοφανή επίπεδα. Παντού άρχισαν να εμφανίζονται ακραία και εξτρεμιστικά κινήματα που καλλιεργούν την ξενοφοβία και τη μισαλλοδοξία. Οι πολιτικοί που, εκμεταλλευόμενοι το περιβάλλον απογοήτευσης, καταφεύγουν στο λαϊκισμό, τον σωβινισμό και σε άλλες απαράδεκτες πρακτικές, δυστυχώς αυξάνονται.

Όμως, είναι βαθειά πεποίθησή μας, πως όταν υπάρχει κρίση σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα, η λύση είναι η διεύρυνση και εμβάθυνση της δημοκρατίας. Όχι η αμφισβήτησή της. Μέσα σε αυτή την αρνητική συγκυρία, εμείς εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι η δημοκρατία παραμένει η πιο δυναμική ιδέα στην ανθρώπινη ιστορία.

Φίλες και φίλοι,

Η Κύπρος ασφαλώς δεν μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από αυτή τη θεσμική και αξιακή κρίση. Η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους πολιτικούς έχει υποχωρήσει σε επίπεδα που πρέπει να προκαλούν προβληματισμό και ανησυχία.

Η ευθύνη για ανατροπή αυτού του αρνητικού κλίματος βαραίνει σχεδόν αποκλειστικά εμάς τους πολιτικούς. Και προϋποθέτει την ειλικρινή και αυστηρή αυτοκριτική, για τις πράξεις και παραλείψεις μας που δικαιολογημένα οδήγησαν τους πολίτες στη μεγάλη έλλειψη εμπιστοσύνης.

Και δυστυχώς, συμβολικά φαινόμενα όπως δύο μέτρα και δύο σταθμά όταν πρόκειται για φίλους του Προέδρου, για παράδειγμα, ή πολυτελείς συμπεριφορές και απαιτήσεις την στιγμή που υπάρχουν 30,000 άνεργοι, αλλά και η τακτική της διανομής σπιτιών, οικοπέδων και επιδομάτων λίγες ημέρες πριν από εκλογικές αναμετρήσεις, δεν συμβάλλουν στην οικοδόμηση του απαιτούμενου κλίματος εμπιστοσύνης. Το αντίθετο.

Ας μην μας που πάλι για τα δικά μας λάθη. Εμείς κάναμε την αυτοκριτική μας και γιΆ αυτό καταθέτουμε προτάσεις προς αποτροπή και αποφυγή από όλους αναλόγων φαινομένων στο μέλλον.

Θα πρέπει να πάψουμε πια να συγκρίνουμε με το παρελθόν, ή να νοιώθουμε καλά γιατί αλλού υπάρχουν και χειρότερα. Πρέπει να προχωρήσουμε στη λήψη όλων των αναγκαίων και επιβαλλομένων μέτρων που θα επαναφέρουν το κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και πολιτικών. Και θα πρέπει να το πράξουμε με ειλικρίνεια. Θα πρέπει να κάνουμε, πρώτοι εμείς οι πολιτικοί, τα λόγια μας πράξη.

ΓιΆ αυτό σΆ αυτή τη διαδικασία ο ρόλος των πολιτικών κομμάτων παραμένει κομβικός.

ΓιΆ αυτό ως κόμμα, είμαστε σε ένα διαρκή διάλογο με την κοινωνία, σε μια διαρκή διαδικασία ενίσχυσης της δημοκρατίας.

Θέλω να θυμίσω ότι στο πρόσφατο καταστατικό συνέδριο υιοθετήσαμε νέες δομές, διαδικασίες και αντιλήψεις που καθιερώνουν τον Δημοκρατικό Συναγερμό ως την πιο σύγχρονη παράταξη του τόπου. Θεσμοθετήσαμε μεταξύ άλλων τη συμμετοχική και διαβουλευτική δημοκρατία για να βρεθούμε, ουσιαστικά και όχι ευκαιριακά, ακόμα πιο κοντά στους πολίτες.

Η διαβουλευτική δημοκρατία είναι η γέφυρα που μας συνδέει με την κοινωνία. Βασικός άξονας της νέας μας πορείας είναι η ελεύθερη διακίνηση ιδεών και ο συνεχής διάλογος με την κοινωνία. Κάτι που υλοποιείται μέσα από την κατοχύρωση ενός σύγχρονου ανοικτού κόμματος, όχι μόνο στα μέλη αλλά και σε όλους τους συμπολίτες μας.

Θέλουμε, όμως, αυτή η διεργασία συνεχούς εμβάθυνσης της δημοκρατίας να λάβει έναν ευρύτερο κοινωνικό χαρακτήρα.

Η πολιτική μας πρόταση φιλοδοξεί να ανοίξει δρόμους, να ξαναδώσει στους πολίτες αυτοπεποίθηση, αξιοπρέπεια αλλά και ελπίδα. Στοχεύει να ενεργοποιήσει τους αποστασιοποιημένους συμπολίτες μας. Επιδιώκει να αποκαταστήσει, στο βαθμό που μας αφορά, την αξιοπιστία των πολιτικών δυνάμεων. Αυτό που η κοινωνία επιζητεί είναι την μετατροπή των κομμάτων σε δημιουργικά κύτταρα, που θα εργάζονται για τη συνεχή βελτίωση του κράτους.

Γιατί εμείς πιστεύουμε σε ένα κράτος που θα ακούει τον πολίτη και θα τον υπηρετεί.

Σε ένα κράτος δίκαιο, αξιοκρατικό και ευαίσθητο στις ανάγκες του πολίτη.
Με νόμους απλούς και ξεκάθαρους που να ισχύουν για όλους.
Που θα δίνει στους πολίτες του λογαριασμό.

Σε ένα ευρωπαϊκό κράτος, σύγχρονο, τεχνολογικά προηγμένο, καταρτισμένο, αποτελεσματικό.

Για να οικοδομήσουμε την Κύπρο του αύριο, χρειαζόμαστε σχέδιο και στρατηγική που θα βασίζονται σε ένα σύγχρονο πλαίσιο αρχών διακυβέρνησης. Αρχών που δεν θα πρέπει ποτέ και για κανένα συμφέρον ή σκοπιμότητα να παραβιάζονται.

ΓιΆ αυτό ο Δημοκρατικός Συναγερμός προτείνει:

Για όλες τις αποφάσεις ευρύτερου ενδιαφέροντος οι Αρχές να διαλέγονται αποτελεσματικά με τους πολίτες και οι απόψεις των πολιτών να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Η τεχνολογία μας παρέχει πλέον ένα ταχύ και φθηνό τρόπο. Σε πολύ σημαντικά ζητήματα για την κοινωνία να διενεργούνται δημοψηφίσματα.

Να δοθεί η δυνατότητα στους πολίτες να απαιτούν οι ίδιοι τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος νοουμένου ότι θα συγκεντρώσουν τον απαιτούμενο αριθμό υπογραφών.

Να κατοχυρωθεί στο Σύνταγμα ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα και πολιτική ελευθερία, το δικαίωμα των πολιτών να συμμετέχουν στα δημόσια πράγματα, τοπικά και παγκύπρια, και όχι μόνο στις εκλογές.

Να υιοθετηθούν διαδικασίες διαφάνειας στην οικονομική λειτουργία των κομμάτων.

Να δημιουργηθεί μια νέα κουλτούρα δημόσιας και πολιτικής ευθύνης. Η ευθύνη αυτή θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ευαισθησία προς το λαϊκό αίσθημα, από διαφάνεια και από διάθεση έγκαιρης, πλήρους και αντικειμενικής λογοδοσίας προς τον λαό.

Προτείνουμε τροποποίηση του άρθρου 83 του Συντάγματος με τρόπο που η ασυλία που παρέχεται στους βουλευτές να περιορισθεί μόνο στην παράγραφο (1) δηλαδή μόνο για γνώμη που εκφράζουν ή ψήφο που δίδουν στη Βουλή.

Στους πολίτες να δοθεί πρόσβαση σε όλα τα έγγραφα του δημοσίου εκτός από εκείνα που αφορούν άκρως εμπιστευτικής φύσεως θέματα, όπως οι διεθνείς σχέσεις, η άμυνα και ασφάλεια, και άλλα παρόμοιας φύσεως θέματα που χρήζουν εμπιστευτικής μεταχείρισης για προστασία του δημόσιου συμφέροντος.

Προτείνουμε την εισαγωγή Κώδικα δεοντολογίας των δημοσίων υπαλλήλων και την αποτελεσματική καθιέρωση του πόθεν έσχες στη δημόσια υπηρεσία αλλά και γενικά στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

Την ενίσχυση της διαφάνειας, του ανταγωνισμού και των αντικειμενικών κριτηρίων κατά τη λήψη των αποφάσεων στις διαδικασιών κατακύρωσης των κρατικών προμηθειών και τη διαχείριση κρατικών εσόδων.

Τη λήψη νομοθετικών ή άλλων μέτρων που θα προάγουν τη συνεργασία μεταξύ του κράτους και του ιδιωτικού τομέα, ώστε να ενθαρρύνονται πολίτες, να καταγγέλλουν στις κρατικές και διωκτικές αρχές τη διάπραξη αδικημάτων που σχετίζονται με τη διαφθορά.

Την απλοποίηση των διαδικασιών και τη λήψη αποφάσεων από το ευρύτερο δημόσιο τομέα με διαφάνεια και σε σύντομο χρονικό διάστημα, κάτι που θα συμβάλει στη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης των πολιτών προς τα δημόσια πρόσωπα.

Σε σχέση με το πιο πάνω, επιτρέψτε μου να κάνω ιδιαίτερη αναφορά σε δύο θεσμούς που ως παράταξη θεωρούμε κεφαλαιώδους σημασίας στη διαδικασία ενίσχυσης και εμβάθυνσης της δημοκρατίας που μόλις περιέγραψα.

Είναι αδιανόητο σε ένα σύγχρονο, δημοκρατικό κράτος που έχει ως βασικό πυλώνα την απονομή της δικαιοσύνης, το δίκαιο να απονέμεται με βραδύτητα ετών.

Η καθυστέρηση στην εκδίκαση υποθέσεων και τα προβλήματα στην εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων έχουν καταστήσει την απονομή της δικαιοσύνης συνώνυμη με την παράταση της αδικίας. Είναι αδιανόητο τα τελευταία χρόνια οι καταδικαστικές αποφάσεις εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, λόγω της καθυστέρησης που παρατηρείται στην εκδίκαση υποθέσεων, να έχουν εξαπλασιαστεί. Ειδικότερα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας που έχει κάθε δικαίωμα να περηφανεύεται για το υψηλό κύρος και την αξιοπιστία του θεσμού της απονομής της δικαιοσύνης.

Επιθυμούμε και επιδιώκουμε ευχερέστερη πρόσβαση του πολίτη στη δικαιοσύνη και στην ηλεκτρονική δικαιοσύνη. Αποτελεσματική αξιοποίηση της διαδικτυακής τεχνολογίας για σκοπούς απονομής της δικαιοσύνης, διασφάλιση ταχύτερης και αποτελεσματικότερης απονομής της, εκσυγχρονισμό των δομών, των διαδικασιών και των λειτουργιών των δικαστηρίων μας, σύγχρονες αρχές διοικητικής λειτουργίας, διοίκησης ανθρώπινων πόρων και αξιοποίησης νέων τεχνολογιών, αυτοματισμό και μηχανογραφημένη λειτουργία τους.

Ο δεύτερος θεσμός του οποίου το ρόλο θεωρούμε καταλυτικό είναι η τοπική αυτοδιοίκηση. Η προσέγγισή μας τονίζει τη σημασία της αποκέντρωσης και της ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η πρόταση μας περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, μετάθεση αρμοδιοτήτων και πόρων από το κεντρικό κράτος προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση και αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό στις δομές και λειτουργίες των Δημοτικών και Τοπικών αρχών.

Αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου σημαίνει διοικήσεις που θα βρίσκονται κοντά στον πολίτη. Σημαίνει ισχυρές τοπικές διοικήσεις που θα αποτελούν τον πυρήνα οργάνωσης της σύγχρονης κοινωνίας, εκεί όπου οι πολίτες ζουν, εργάζονται, μορφώνονται, διασκεδάζουν και μεγαλώνουν τα παιδιά τους. Εκεί όπου θα πρέπει να αναπτύσσονται οι πλέον πρωτοποριακές και σύγχρονες μέθοδοι αποτελεσματικής δημοκρατικής διοίκησης.

Αξιοκρατία

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η αξιοκρατία. Ένα κεφάλαιο για το οποίο όλοι πρέπει να είμαστε ειλικρινείς και να παραδεχθούμε τα λάθη και τις παραλείψεις μας. Και ως παράταξη το έχουμε πράξει πολλές φορές μέχρι σήμερα. Είναι καιρός να δούμε μπροστά. ΣτΆ αυτιά του απογοητευμένου πολίτη ακούγεται πολύ φθηνή η δικαιολογία των εκάστοτε κυβερνώντων ότι και οι προηγούμενοι έκαναν ρουσφέτι. Ο λαός θέλει ηγέτες έτοιμους να πάνε τον τόπο μπροστά και όχι να «κρύβονται» στο παρελθόν.

Σήμερα δεν έχουμε την πολυτέλεια να μην αξιοποιούμε σε κάθε θέση τους καλύτερους. Η καταπολέμηση του ρουσφετιού με την εκρίζωση της κομματικοκρατίας και τη θεσμοθέτηση αξιοκρατικών και αντικειμενικών διαδικασιών διορισμού, αξιολόγησης, προαγωγών, δεν εμπεδώνει μόνο το αίσθημα δικαίου. Κτίζει γερές βάσεις και σωστά πρότυπα στην κοινωνία και ενισχύει την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών του κράτους.

Να καθιερώσουμε αντικειμενικά κριτήρια και να περιορίσουμε στο ελάχιστο τις υποκειμενικές κρίσεις.
Να επιβραβεύσουμε τους ικανούς και αποτελεσματικούς λειτουργούς.
Να μεριμνήσουμε για τη συνεχή και αναβαθμισμένη εκπαίδευσή τους.
Να αποκλείσουμε τη δυνατότητα πολιτικών ή άλλων παρεμβάσεων σε οποιαδήποτε διαδικασία διορισμού ή προαγωγών τόσο στο δημόσιο όσο και στον ημιδημόσιο τομέα.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να απεμπολήσει το αποκλειστικό του δικαίωμα να διορίζει, χωρίς διαβούλευση και συγκατάθεση της Βουλής, τα μέλη των Επιτροπών Δημόσιας και Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, τα οποία απαραιτήτως πρέπει να είναι προσωπικότητες κύρους, με υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα, αποκλειομένων όσων υπηρέτησαν σε υψηλά κομματικά αξιώματα.
Να θεσμοθετηθεί, με βάση τα πιο πάνω πρότυπα, αντίστοιχη Επιτροπή για τους ημικρατικούς οργανισμούς, για να καταργηθεί το δικαίωμα των Διοικητικών Συμβουλίων των οργανισμών να προσλαμβάνουν και να προάγουν εργαζόμενους.
Οι διορισμοί μελών των Διοικητικών Συμβουλίων των ημικρατικών οργανισμών να γίνονται μέσα από κατάλογο προσωπικοτήτων, με βάση τις γνώσεις, την εξειδίκευση και τα προσόντα τους και όχι την κομματική τους ταυτότητα.

Κυρίες και κύριοι, Φίλες και φίλοι,

Στην απαξίωση της πολιτικής και των πολιτικών, ρόλο διαδραματίζουν και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, ιδίως τα ραδιοτηλεοπτικά. Πολλά θέματα που καλούμαστε να εξετάσουμε είναι εξαιρετικά πολύπλοκα και πολυσύνθετα και απαιτούν χρόνο. Τα ΜΜΕ όμως συχνά παρουσιάζουν τα θέματα αυτά κατά τρόπο, άλλοτε απλοποιημένο και άλλοτε δραματικό, με αποτέλεσμα να δίδεται η εντύπωση ότι οι πολιτικοί σκόπιμα καθυστερούν για να εξυπηρετήσουν αλλότρια συμφέροντα.

Πολλές φορές, οι ίδιοι οι λειτουργοί των ΜΜΕ προσπαθούν να εξοργίσουν τους πολιτικούς και να τους εξωθήσουν σε έντονες αντιπαραθέσεις και πολιτικούς καυγάδες γιατί θεωρούν ότι αυτό θα ανεβάσει τα ποσοστά της τηλεθέασης ή θα πουλήσει φύλλα. Δεν απαλλάσσω τους πολιτικούς που παρασύρονται σΆ αυτές τις λογικές. Όμως και οι μεν και οι δε πρέπει να αντιληφθούμε ότι με τη συμπεριφορά μας αυτή απομακρύνουμε τους πολίτες και από την πολιτική και από τα ΜΜΕ.

Εμείς θέλουμε ελεύθερα, ενεργητικά και αξιόπιστα Μέσα Ενημέρωσης, αλλά την ίδια ώρα θέλουμε τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα ενημέρωσης να συμβάλλουν ενεργότερα στην προάσπιση και προαγωγή της δημοκρατίας. ΓιΆ αυτό ζητούμε την ισχυροποίηση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας και εποπτείας τους και ενίσχυση της Αρχής Ραδιοτηλεόρασης και της Επιτροπής Δεοντολογίας. Προτείνουμε την ίδρυση Συνδέσμου Τηλεθεατών και Ινστιτούτου Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Για μας ένα από τα πλέον σημαντικά ζητήματα που αφορούν την ίδια τη δημοκρατία είναι η προεκλογική περίοδος κάθε εκλογικής αναμέτρησης. Για μας όταν ο λαός καλείται νΆ αποτιμήσει κόμματα και υποψηφίους και να πάρει σοβαρές αποφάσεις για το μέλλον του, τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα πρέπει με σεβασμό να τηρούν τους κανόνες της αντικειμενικότητας και της δεοντολογίας. Για μας η προεκλογική περίοδος δεν είναι – δεν μπορεί να είναι – η περίοδος όπου το δικαίωμα της ισηγορίας, της ίσης και ισότιμης μεταχείρισης, το δικαίωμα λόγου και έκφρασης μπορεί να αφήνεται απροστάτευτο.

Φίλες και φίλοι,

Θα ήθελα να κλείσω με μια ιδιαίτερη αναφορά στους νέους του τόπου μας, οι οποίοι αισθάνονται αλλά και υφίστανται σε πολλαπλάσιο βαθμό τα κρούσματα και τις αδυναμίες του συστήματος που έχω περιγράψει. Στους νέους που μας παρακολουθούν από απόσταση, με απαξίωση και καχυποψία. Δεν τους αδικώ ούτε τους επικρίνω γιΆ αυτή τους την στάση. Όμως ούτε η απουσία, ούτε η αποστασιοποίησή τους, θα μας κάνουν καλύτερους.

Εμείς, θέλουμε τους νέους να συμμετέχουν. Με κριτική διάθεση, με αμφισβήτηση, αλλά να συμμετέχουν.

Οι νέοι έχουν ρόλο και λόγο. Θέλουμε να τους ακούσουμε, είτε μέσα από ένα διάλογο μαζί τους, είτε μέσα από τα μηνύματα που θα μας στείλουν με την ψήφο τους.

ΓιΆ αυτό το μήνυμά μας προς τους νέους είναι ότι η μη συμμετοχή, δεν είναι λύση.

Σας ευχαριστώ.

FacebookTwitterGoogle+Share